پلنگ ایرانی

پستاندارن گروه دیگری از مهره داران خونگرمی هستند که در آب، خشکی و هوا یافت می شوند. انسان ها، گوزن ها، گربه سانان، وال ها، جوندگان، خفاشان و انواع زنده دیگر، در دسته پستانداران قرار دارند. پوشش بدنی این جانواران کم و بیش از مو یا خز پوشیده شده است و دارای وجوه مشترکی هستند، تمامی این جانوران بچه های خود را در ابتدای تولد از شیر خود تغذیه می کنند. البته برخی از این جانوران از نظر نوع تغذیه با یکدیگر متفاوتند، به طوری که تعدادی از آن ها گیاهخوار، برخی گوشتخوار، بعضی ها حشره خوار و تعدادی نیز گیاه خوار- گوشتخوارند.
کشور پهناور و چهارفصله ایران نیز به دلیل موقعیت ویژه جغرافیایی از تنوع و فراوانی مهره دارانی چون پستانداران برخوردار است، به طوری که می توان ایران را محل زیست مجموعه از پستانداران مناطق اروپایی، آفریقایی، آسیایی و پستانداران ایرانی دانست. به این معنی که: در شمال و شمال غربی ایران، شوکا، سیاه گوش و حفار مدیترانه ای از عناصر اروپایی، در جنوب و جنوب غربی کشور؛ رودک عسل خوار، خارپشت بیابانی و خفاش میوه خوار از عناصر آفریقایی، در شرق و جنوب شرقی کشور؛ خرس سیاه، سنجاب بلوچی، خدنگ و جرد هندی از عناصر شبه قاره هند و بالاخره، گوزن زرد ایرانی، پازن، گور، سنجاب ایرانی، جرد ایرانی، دو پای فیروز و حشره خور شوش از پستانداران ویژه ایرانی پراکنده اند.
بد نیست اشاره کرد که؛ تعداد پستانداران شناسایی شده در ایران، تاکنون، حدود ۱۶۸ گونه بوده است. این جانوران در ۱۰ راسته و ۳۷ خانواده قرار دارند. جوندگان با تعداد ۵۸ گونه، خفاش ها با تعداد ۴۰ گونه، گوشت خواران با تعداد ۲۹ گونه، حشره خواران با تعداد ۱۶ گونه، نهنگ ها با ۱۰ گونه، زوج سمان با ۸ گونه، خرگوش ها با ۳ گونه و فک ها، فرد سمان ها و گاو دریایی هر کدام با تعداد ۱ گونه، مجموعه پستانداران موجود در ایران را تشکیل می دهند.


 

آهوی گواتر دار ایرانیآهوی گواتردار ایرانی
آهوی گواتر دار ایرانی، از خانواده گاوسانان و نشخوارکنندگان به شمار می آید. این جانور ظریف و زیبا به دلیل داشتن برجستگی گواتر مانند به ویژه در زیر گلوی جنس نر به آهوی گواتردار معروف است. این نوع از آهوان دارای جثه ای متوسط با پاهای کشیده و قوی می باشد. حیوان سریعی است و می تواند با سرعت ۸۰ کیلومتر در ساعت بدود. آهوی گواتر دار نر دارای شاخ های بلند با طول تقریبی ۴۵ سانتی متر است. اما آهوی ماده فاقد شاخ می باشد و یا گاهی دارای شاخک های کوچک هستند. از دیگر مشخصات این آهوان داشتن موهای کوتاه و نخودی رنگ در فصل تابستان و موهای بلندتر و متمایل به قهوه ای در فصل زمستان است. رنگ موهای آهوهای مسن و نرها روشن تر و گاهی کرم رنگ می باشد.
آهوها حیوانات اجتماعی هستند و بیشتر به صورت گله های کوچک چند راسی و یا گله های خیلی بزرگ زندگی می کنند. فصل جفت گیری این جانوران زیبا اواسط پاییز است و دوران آبستی آن ها نیز بین ۵ ماه تا ۶ ماه طول می کشد. اوایل و اواسط بهار نیز زمان تولد بره های آنان است. مهم ترین زیستگاه آهوها مناطق استپی و بیابانی و به ویژه تپه های ماهوره ای دارای علف شور است. در ایران، دشت ها، جلگه ها و تپه های ماهوری به استثنای مناطق خیلی خشک، کویری و بخش هایی از سواحل جنوبی مهم ترین مناطق زیستی این تیزپایان محسوب می شود. بنابراین می توان گفت؛ در حال حاضر بیشترین جمعیت آهوهای گواتردار در ایران، در مناطق موته اصفهان، پارک بمو در فارس، دشت سهرین در زنجان، پارک ملی گلستان، منطقه ممنوعه بیدو در کرمان، منطقه کالمند در یزد و جزیره خارک دیده شده اند.

 

پلنگ ایرانیپلنگ ایرانی
پلنگ ایرانی یکی از بزرگ ترین زیرگونه پلنگ ها به شمار می رود که زیستگاه اصلی آن غرب آسیا می باشد. این نوع از پلنگ ها که از نژاد ساکسی کالور می باشند، دارای دست و پای نسبتاً کوتاه با پنجه های پهن، ناخن های تیز و بلند، موهای نرم و کوتاه، رنگ موهای پشت سفید و کرم متمایل به نارنجی، زیر بدن خاکستری است. خال های موجود در پوست این جانور زیبا شبیه گل می باشد.
پلنگ ایرانی در اکثر مناطق کشور اعم از مناطق کوهستانی، جنگلی، بیابانی، استپی، بلوچی و ارتفاعات مختلف چون ارتفاعات البرز و تپه های ماهور کویر مرکزی زندگی می کند. طبق مطالعات انجام شده بر روی پلنگ های موجود، در ایران سه نوع پلنگ یافت می شود. یک نوع نژاد «ساکسی کالور» است که در کوهستان های البرز و جنگل های شمال زندگی می کنند. نوع دوم «میلانو» نامیده می شود که دارای جثه ای کوچکتر و بدنی پر پشم تر دارد و نوع سوم با نام علمی «تولیانا» دارای رنگی روشن تر و جثه ای کوچک است که در قسمت های کویری، مرکزی، حوالی استان فارس و خوزستان یافت می شود.
مهم ترین ویژگی پلنگ ها این است که به صورت انفرادی زندگی می کند و معمولاً آرام، بی صدا و با سرعت کم حرکت می کند، اما در مواقع ضروری می تواند سرعت خود را به بیش از ۶۰ کیلومتر در ساعت افزایش دهند. سوراخ درختان، شکاف سنگ ها، غارها و دیگر حفره های طبیعی، مکان مناسبی برای زندگی آنان محسوب می شود. فصل جفت گیری پلنگ اواسط زمستان است. دوران بارداری پلنگ ماده ۹۵ روز است و پلنگ ماده می تواند از ۱ تا ۶ بچه به دنیا آورد. توله های پلنگ تقریباً در ۳ سالگی بالغ می شوند و عمر آن ها در حیات وحش ۱۲ سال و در قفس حدود ۲۳ سال می باشد. جمعیت این زیر گونه ها در محدوده های جغرافیایی حدود ۱هزار و ۳۰۰ قلاده برآورد شده که از این تعداد براساس آمار سال ۱۳۸۳ در ایران ۵۵۰ تا ۸۵۰ قلاده تخمین زده شد، البته به دنبال انتشار این آمار، اتحادیه بین المللی حفاظت از محیط زیست (IUCN) این زیرگونه پلنگ را در فهرست گونه های در خطر انقراض قرار داد. همچنین براساس آمار سال ۱۳۸۷ تعداد پلنگ موجود در منطقه کوهستانی و خشک تندوره حدود ۶۰ قلاده گزارش شده بود. تعداد پلنگ های موجود در مناطق مختلف به منابع غذایی آنان بستگی دارد. پلنگ از حیوانات مختلفی چون: بزکوهی، انواع گوزن به ویژه مرال، قوچ و میش، انواع غزال ها، گراز، موش، خرگوش، تشی، روباه، شغال، انواع پرندگان و خزندگان تغذیه می کند. غذای اصلی این نوع از پلنگ در ایران کل و بز است، بنابراین می توان گفت پلنگ ها و بزها زیستگاه مشترکی دارند.

 

گربه شنی ایرانیگربه شني ايراني
گربه شنی از خانواده گربه سانان کوچکی است که می توان آن را در مناطق شن زار و بیابانی یافت. این گربه کمی از گربه های خانگی بزرگتر است. دارای سر پهن، گوش بزرگ و دست و پای کوتاه با رنگ موهای زرد شنی، گاهی با نوارها و خال های نسبتاً تیره در پشت و رنگ سفید در زیر شکم می باشد. مهم ترین ویژگی این نوع از گربه ها داشتن موهای بلند قهوای یا سیاه رنگ در کف پنجه هایش می باشد. این خصوصیت منحصر به فرد یعنی داشتن موهای بلند در کف پنجه نه تنها امکان حرکت گربه را در شنزارها آسان می کند بلکه به مانند عایق حفاظتی آن را در برابر گرمای کویر محافظت می نماید.
گربه شنی ایرانی، به صورت انفرادی زندگی می کند و در شب به شکار می پردازد. این گربه که از حس شنوایی قوی برخوردار است در مناطق بیابانی و استپی ایران چون؛ پارک ملی کویر، مناطق کویر لوت در استان کرمان، مرنجاب کاشان، منطقه دو شاخ واقع در پارک ملی توران در استان سمنان، اطراف دریاچه بختگان، منطقه حفاظت شده بهرام گور و منطقه شکار ممنوع دره باغ بوانات در استان فارس، اطراف نایین، پناهگاه حیات وحش نایبندان، همچنین دشت ترکمن صحرا و نواحی شمال و شرق خراسان دیده شده است. محل سکونت آن ها در زیر بوته ها، شکاف سنگ ها یا سوراخ های موجود در شنزارها می باشد. زمان جفت گیری آنان اواسط زمستان است. دوران بارداری گربه ماده ۶۳ روز است. گربه ماده در یک دوره بارداری می تواند ۲ تا ۴ بچه به دنیا آورد. بچه گربه در ۹ ماهگی بالغ می شود. عمر این حیوان منحصر به فرد در اسارت حدود ۱۳ سال می باشد.
مهم ترین منبع غذایی گربه شنی شامل انواع پستانداران کوچک به ویژه دو پاها و جوندگان، خرگوش، پرندگان، خزندگان و حشرات می شود. البته خوراک اصلی آن جربیل یا مسواکی و همستر است. این نوع از گربه به راحتی می تواند در مناطقی که آب وجود ندارد زندگی کند و آب مورد نیاز بدن خود را از بدن طعمه هایش تامین کند.
 

گورخر ایرانیگورخر ایرانی
گورخر ایرانی که خر وحشی آسیایی نیز نامیده می شود، نوعی گورخر آسیایی است که زیستگاه اصلی آن بیابان های سوریه، ایران، هند و تبت می باشد. از نظر مشخصات کمی بزرگ تر از الاغ است و شبیه الاغ می باشد. برخلاف دیگر گورخرهای آفریقایی خط راه راه سیاه و سفید ندارد، رنگ پوستش نسبت به فصل تغییر می کند، به طوری که در تابستان رنگش قهوه ای مایل به سرخ و در زمستان قهوه ای مایل به زرد است. داشتن نوار سیاه با رنگ سفید بر پشتش یکی دیگر از مشخصات آن می باشد. این حیوان زیبا از حس بویایی، شنوایی و بینایی قوی با بدنی عضلانی، قوی و ورزیده برخوردار است.
گورخرها داری شش زیرگونه هستند که یکی از این زیرگونه ها منقرض شده است. دو زیرگونه نیز در حال انقراض می باشد که یکی از آن ها گور خر ایرانی است. ولی امروزه به دلیل حفاظت های زیست محیطی از لیست خطر انقراض درآمده است. ۴ زیرگروه دیگر نیز شامل: خر وحشی ژیکتای در چین و مغولستان، خر وحشی کیانگ در چین و هندوستان، خر وحشی خور در شبه قاره هند و خر وحشی کولان در ترکمنستان می باشد.
گورخر ایرانی، در تمام کشورهایی که زمانی محل پراکنش آنان بوده از بین رفته و تنها کشوری که هنوز می توان این زیرگونه را مشاهده کرد ایران است. این حیوان در ایران به صورت دو جمعیت مجزا پراکنده است. گروهی از آنان در انتهای شمالی بیابان مرکزی ایران در پارک ملی توران زندگی می کنند و جمعیتی دیگر در انتهای جنوبی آن یعنی در منطقه حفاظت شده بهرام گور پراکنده اند. گورها به صورت گروهی زندگی می کنند و فصل جفت گیری آنان در اواخر خرداد است و دوران بارداری به مدت یک سال می باشد. گور ماده هر دو سال یک بار بچه به دنیا می آورد. کره گورخر ایرانی در سه سالگی بالغ می شود. طول عمرشان ۴۰ سال است.
 

تشی
تشی یا سیخور، جانوری پستاندار از راسته جوندگان است. با وجود پوشیده بودن بدن تشی از تیغ، نباید آن را از خانواده جوجه تیغی ها دانست. تشی بزرگ ترین جونده ی ایرانی به شمار می آید که از راسته تشی شکلان می باشد. از نظر فیزیکی دارای خارهایی نازک و بلند در ناحیه گردن و شانه، خارهای کوتاه تر و کمی کلفت تر با نوارهای سیاه و زرد در ناحیه پشت و خارهای کوتاه تر و سفیدتر در ناحیه دم می باشد. طول بدن آن ۷۰ تا ۹۰ سانتی متر و گاهی تا ۱ متر، طول خار ۱۸ تا ۳۵ متر و وزن ۱۱ تا ۲۵ کیلوگرم هم می رسد.
تشی ها به صورت انفرادی زندگی می کنند ولی بعضی وقت ها به صورت گروه کوچک فامیلی در یک لانه به سر می برند. فعالیت خود را شب ها شروع می کند و تا قبل از روشن شدن هوا به لانه خود بر می گردند. لانه اش را به شکل دالان های پر پیچ و خم می سازند که در انتها به یک اتاق بزرگ ختم می شود. تشی ها، به جز آذربایجان غربی در بیشتر مناطق ایران از جمله: نواحی کوهستانی، جنگلی، دشتی، کویری، مجاورت روستاها، مزارع و باغ ها، دره های عمیق، کوهپایه های دشتی، تپه ها، خرابه ها و غارها زندگی می کنند. از مهم ترین مناطقی که می توان تعداد زیادی از این جانور را دید، منطقه پشتکوه استان یزد است. منبع غذایی این جانوران شامل تمامی قسمت های گیاهان از ریشه تا برگ، استخوان و شاخ حیوانات می باشد. آن ها در سال یک بار تولید مثل می کنند و دوران آبستنی اشان ۱۱۲ روز طول می کشد و تعداد ۱ تا ۴ نوزاد با موهای نرم و چشم های باز به دنیا می آورند. بچه ها تا ۲ ماهگی وابسته به مادر هستند و در یک سالگی بالغ می شود. عمر متوسط تشی ها ۱۵ سال است.

 

ارسال اطلاعات بیشتر
ارسال اطلاعات بیشتر بصورت موقت در دسترس نمی باشد.