کویر مرکزی

کویر
بیشتر ما به اشتباه کویر را همان بیابان می پنداریم. در حالی که مقوله بیابان و کویر، دو مقوله جدا از هم هستند.
بیابان: از نظر جغرافیا و اقلیم شناسی، بیابان به منطقه ای گفته می شود که متوسط بارندگی سالانه آن کمتر از ۵۰ میلی متر است. به طوری که توزیع بارندگی در طول سال بسیار ناموزن و حتی ممکن است تا پایان سال بارندگی صورت نگیرد.
کویر: شامل زمین هایی گلی و شور نمک زار است که تحت تاثیر املاح و نمک های مختلفی است که برای امور زراعی، خاک مناسبی محسوب نمی شود. پیدایش منطقه کویری بیشتر تحت تاثیر وضعیت زمین ساختی و جغرافیایی منطقه قرار دارد. مناطق کویری در دوران سوم زمین شناسی پدید آمدند، بدین ترتیب که؛ سیلاب ها پس از عبور از زمین های نمکدار، به سمت گودترین نقطه آبخیری سرازیر می شوند. املاح محلول در این سیلاب ها پس از حمل به چاله ها در طی تبخیر در سطح زمین رسوب کرده و در نهایت پس از انجام عمل تبخیر و رسوب گذاری، خاک این مناطق شور شده و کویر ایجاد می شود. مثل کویر دامغان در استان سمنان، کویر نمک بجستان در استان خراسان رضوی، کویر سبزوار در استان خراسان رضوی، کویر شوره گزهامون در استان سیستان و بلوچستان، کویر لوت.
بیش از نیمی از كشور ایران را مناطق کویری و نیمه کویری تشكيل مي دهند. مناطق كويري در ايران به پنج دسته ي، کویر مرکزی،‌ کویر کوچک،‌ کویر ریگ جن و کویر لوت تقسيم مي شوند.
معروف ترين كويرهاي ايران دشت لوت و دشت كوير است كه در وسعتي به مساحت بيش از 360 هزار كيلومتر مربع گسترده شده اند و جزو مناطق جالب توجه و در عين حال ناشناخته كشور به شمار مي روند. كوير لوت،‌ یکی از صعب العبورترین نقاط جهان است و در برخي از قسمتهای آن، هیچ موجود زنده ای حتی باکتری، وجود ندارد .

 

  • کویر مرکزی

کویر مرکزی یکی از کویرهای پهناور ایران است که در مرکز فلات ایران قرار دارد. این کویر با عرض ۴۰۰ کیلومتر و طول ۳۰۰ کیلومتر ازخور-و-بيابانک شمال به دامنه های البرز مرکزی و البرز شرقی، از شرق به کوه های پیر حاجات و ازبک کوه و از جنوب به راه ارتباطی خور-طبس محدود است. از مهم ترین مشخصه های این کویر می توان به: وجود باتلاق های خطرناک در نواحی جنوبی و مرکزی، پوشیده شدن منطقه از تل های ماسه ای یا تپه های شنی، همچنین پوشیده شدن سطح منطقه از خاک های رس پف و عاری از گیاه، خاک زرد و نمک سیاه اشاره کرد. علاوه بر این مشخصات، در سطح زمین های کویر مرکزی، سوراخ هایی به شکل دهانه آتشفشانی دیده می شود که در اثر تبخیر سریع آب و پوکی جنس خاک ایجاد شده است. پست ترین نقطه کویر مرکزی با ارتفاع ۶۵۰ متر از سطح دریا در نواحی مرکزی به سمت شمال و بلندترین منطقه آن با ارتفاع حدود ۸۳۸ متر در شمال دریاچه نمک خور و بیابانک واقع شده است.

 

 

 

اسکنبيل

 

گونه های گیاهی و درختی: تاغ، گز، قیچ، اشنان، اسکبینل، پرند، خارشتر، اسپند، جارو، افدرا، بادامک، خینجوک، شیرخشت، کلا میرحسن، چوبک، کاروان کش و انواع شور، نوی، لوبی، جگن، مرغ، کام تیغ، گرگ تیغ.

 

 

 

 

 

 آگاماي-سر-قورباغه-اي.jpg

 

گونه های جانوری: آگامای سر قورباغه ای خاکستری، آهو، افعی شاخدار، بز، بزمچه، پاژن، تشی، جیبر، جکوی عنکبوتی ایران، خرگوش، روباه شنی، سمور سنگی، قوچ، کاراکل، کفتار، کل، گربه شنی، گورخر ایرانی، لاک پشت مهمیزدار، مارمولک، چشم ماری، مار جعفری، میش، یوزپلنگ.
 

 

 

 

عقاب

 

 

گونه پرندگان: آبچلیک، باقرقره، بوتیمار کوچک، کوکر، تیهو، سنگ چشمه، دال، دلیجه، عقاب طلایی، کبک و هما، از پرندگان بومی منطقه به شمار می آیند و آنقوت، اردک، حواصیل، خوتکا، درنا، سرسبز، فلامینگو و غاز، جزو پرندگان مهاجر منطقه هستند.

 

 

 

  • کویرکوچک 

کویر کوچک یا کویر مسیله با مساحتی بیش از ۱۰ هزار هکتار، جزو مراکز کویر جنگلی ایران محسوب می شود. این کویر از شمالبند-ريگ به کوه های البرز شرقی و مرکزی، از جنوب به کویر ریگ جن، از غرب به کوه های مرکزی و رشته کوه های کرکس و از غرب به کویر بزرگ محدود می شود. کویرهای مرنجاب، بند ریگ، دره نخجیر، کویر سمنان و دریاچه آران، حوض سلطان و کوه هایی چون: سیاه کوه، سفیدآب، کوه طلحه، کوه دم و کوه یخاب در این منطقه واقع شده است.
 

 

 

 

 

 

خارشتر

 

گونه های گیاهی و درختی: اسپند، اشنان، جگن، جغجغه یا پردبسویس، درخت گز، درخت تاغ، الجان، خارشتر، درختچه های نورپسند و شورپسند در حاشیه رودخانه قره چای.
 

 

 

 

 

گوره-خر-آسيايي

 

گونه های جانوری: آهو، جبیر، خرگوش، روباه، سگ آبی، گوره خر ایرانی، مار.
 

 

 

 

 

 

فلامينگو

 

گونه های پرندگان: هوبره و پرندگان مهاجر از قبیل اردک، بازهای شکاری، باقرقره، غاز، فلامینگو و مرغابی وحشی است.

 

 

 

 

 

  • کویر ریگ جن

کویر ریگ جن، با وسعتی حدود ۳ هزار و ۸۰۰ کیلومتر مربع، در جنوب غرب و غرب دشت کویر، جنوب سمنان، جنوب شرق گرمسار،ريگ-جن شرق منطقه حفاظت شده کویر، شمال انارک و غرب جندق واقع شده است و جزو مناطقی به شمار می آید که با تپه های شنی و باتلاق های نمک در دل دشت کویر قرار گرفته است.
کویر ریگ جن که «مثلث برمودای ایران» هم نامیده می شود، عاری از هرگونه پوشش گیاهی و موجود زنده است. به طوری که شنزارهای گسترده این منطقه و باتلاق های موجود برای هر موجود زنده ای خطرناک است. کوه ملاهادی نیز در این کویر واقع شده است.

 

 

 

  • مناطق کویری طبس و یزد

مناطق کویری طبس و یزد یکی دیگر از مناطق پنج گانه کویر ایران به شمار می آید که در فاصله بین کویر لوت و کویر بزرگ واقع شده

روستايي-کويري-در-شمال-يزد

است. مناطق کویری استان یزد عبارتند از: کویر اردکان یا سیاه کوه که به شکل نعل اسب با جهت شمال غربی-جنوب شرقی در شمال اردکان قرار دارد، کویر ابرقو؛ به شکل دایره بین دو رشته کوه قرار گرفته است. کویر درانجیر، در شرق استان قرار دارد. کویر هرات و مروست، کویر بهشت آباد بین انار و رفسنجان با جهت شمال غربی به جنوب شرقی، کویر بهادران در جنوب شرق مهریز با جهت شمال غربی به جنوب شرقی، کویرهای ساغند، حاجی آباد و زرین آباد.
 

 

 

 

درختچه-گز

 

گونه های گیاهی و درختی: درمنه، قیچ، اسکنبیل، رمس، شوره، کسیدون، بنه، شور سودی، رندوک، بهوه شور، گل قاضی، کلاه میر حسن، دم عقربی، درختچه پرند، درخت گز، درخت بادام کوهی .
 

 

 

 

 

روباه-شني

 

گونه های جانوری: آگامای سر قورباغه ای خاکستری، آگامای استپی، آگامای چابک، آهوی ایرانی، بز، بزمچه، پلنگ، تشی، جبیر، خارپشت ایرانی، خرگوش، سوسمار خار دم ایرانی، شاه روباه شنی، شغال، قوچ، کارال تشی، کل، کفتار، گربه شنی، گرگ، لاک پشت مهمیزدار، مار شتری، مار افعی، مار جعفری، شترمار شیرازی، مار خالدار، میش، یوزپلنگ آسیایی.
 

 

 

 

کبک

 

گونه های پرندگان: باقرقره شکم سیاه، باقرقره گندمی، تیهو، چکاوک، زاغ بور، زنبور خور معمولی، دلیجه، سار گپه پا بلند، سنقر، کبک، عقاب طلایی، هوبره.
 

 

 

 

 

  • کویر لوت

دشت لوت در منطقه جنوب شرقی ایران و بین دوگسل نهبندان در شرق و نای بند در غرب قرار دارد. هسته این کویر از گرم ترینکویر لوت نقاط کره زمین به شمار می آید. کویر لوت بین استان های خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و کرمان واقع شده است. مرتفع ترین هرم های ماسه ای دنیا در دشت لوت قرار دارد به طوری که ارتفاع برخی از هرم ها به ۴۸۰ متر هم می رسد. به طور کلی کویرلوت از نظر شکل ناهمواری و پراکندگی جغرافیایی به سه بخش لوت شمالی، لوت مرکزی و لوت جنوبی تقسیم می شود. مهم ترین مشخصه این بخش ها، این است که لوت شمالی از ریگ، شن و ماسه تشکیل شده است. لوت مرکزی که شگفت انگیزترین قسمت کویر می باشد دارای تپه ها و توده های عظیم و به هم پیوسته ماسه ای هستند و لوت جنوبی یا زنگی در واقع غنی ترین قسمت لوت از نظر پوشش گیاهی محسوب می شود.

 

 


کویر مرنجاب
کویر مرنجاب، یکی از کویرهای پوشیده از تپه های شنی و ریگزارهای ایران است که در شمال شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان واقع شده است. این کویر از شمال با دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب با کویر مسیله و دریاچه نمک حوش سلطان و حوض مره، از شرق با کویر بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب با شهرستان های آران و بیدگل و کاشان همسایه است.
ارتفاع کویر مرنجاب از سطح دریاحدود ۸۵۰ متر است. این کویر در فصل زمستان، بهار و اوایل تابستان به علت جاری شدن آب رودها باتلاقی است، به همین دلیل بهترین زمان برای بازدید از این کویر زیبا ماه های آبان و آذر می باشد. برای رسیدن به کویر مرنجاب می توان از سه مسیر موجود یکی را انتخاب کرد:
مسیر اول از سمت شهر آران شروع شده، سپس با طی ۴۵ کیلومتر و پشت سرگذاشتن پادگان و جاده خاکی مرنجاب به کویر مرنجاب می رسد.
مسیر دوم در واقع محدوده حفاظتی پارک ملی کویر می باشد که باید قبل از عبور از آن، از سازمان حفاظت از محیط زیست استان سمنان مجوز گرفت. این مسیر از پیشوا شروع شده و پس از گذر از مبارکیه، قصر بهرام و کاروانسرای سفیدآب به کویر مرنجاب ختم می شود.
مسیر سوم از کاشان شروع شده و پس از گذشتن از ابوزیدآباد و کاروانسرای سفید آب به کویر مرنجاب می رسد.
گونه های گیاهی: کویر مرنجاب با وجود داشتن آب و هوای بیابانی و خشک دارای پوشش غنی گیاهی است. مهم ترین پوشش گیاهی این منطقه شامل گیاهان شور پسند نظیر درخت های گز، تاق، بوته های قیج است.
گونه های جانوری: وجود آب و غذای فروان باعث شده کویر مرنجاب از تنوع جانوری برخوردار باشد. جانواران موجود در این منطقه عبارتند از: روباه شنی، شغال، گرگ، گربه شنی، کفتار، بزمچه، آفتاب پرست و انواع مارلولک ها، مار و عقرب.
گونه های پرندگان: تیهو، عقاب و شاهین.

 

 

ارسال اطلاعات بیشتر
عنوان :
نام :
ایمیل :
فايل- ( حداکثر 5 مگابایت ) :
فايل- ( حداکثر 5 مگابایت ) :
توضيح :
كد امنيتي :
captcha